Liên kết website

LỄ HỘI CHÙA LINH QUANG VÀ ĐỀN PHIA MI, XÃ HÙNG SƠN, HUYỆN TRÀNG ĐỊNH, TỈNH LẠNG SƠN

        Theo sách Đại Nam nhất thống chí – Quốc sử quán triều Nguyễn, thì Chùa Linh Quang và Đền Phia Mi là hai điểm di tích đều được xây dựng vào thời nhà Lê, cùng có ảnh hưởng lớn đến đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân châu Thất Tuyền. Tương truyền, hai di tích này có gắn bó mật thiết với nhau về sử tích, lễ hội diễn ra cùng một ngày (12 tháng tư âm lịch hàng năm).

Biểu diễn văn nghệ chào mừng khai mạc lễ hội

          Chùa Linh Quang: Được xây dựng theo sắc chỉ của Vua Lê Thái Tổ. Trước đây là một di tích kiến trúc nghệ thuật (loại hình tôn giáo tín ngưỡng) thờ Phật, thuộc địa phận xã Cẩm Sơn, huyện Thất Khê (thôn Nà Chùa, xã Hùng Sơn, huyện Tràng Định ngày nay), được nhân dân ba tổng Cẩm Sơn, Bằng Quân và Kim Phái cùng thờ. Đây là một trong 7 ngôi chùa cổ có quy mô ở Lạng Sơn thời phong kiến Lê – Mạc (gồm: Chùa Diên Khánh, Chùa Song Tiên ở địa phận xã Mai Pha thuộc châu Ôn; Chùa Tam Thanh và Nhị Thanh ở địa phận xã Vĩnh Trại châu Thoát Lãng; Chùa Bắc Trấn ở xã Hữu Thu, châu Thoát Lãng; Chùa Linh Quang ở địa phận xã Cẩm Sơn, huyện Thất Khê; Chùa Tiên Nga ở địa phận Nga Trang phía bắc châu Lộc Bình - Đại Nam nhất thống chí - Quốc sử quán triều Nguyễn - tập 4). Chùa Linh Quang được xây dựng theo kiến trúc (hình chữ Tam) bằng kết cấu gỗ, cột kê chân đá tảng; với diện tích đất chùa và ruộng chùa rộng hàng nghìn mét vuông. Đến khoảng đầu thế kỷ XX, chùa được xây dựng lại với quy mô lớn hơn (khoảng 200m2), các gian thờ được xây bằng gạch, mái lợp ngói, các kết cấu gỗ được chạm khắc hình rồng, phượng rất công phu, trong chùa có hệ thống tượng pháp phong phú.

          Trải qua những thăng trầm của lịch sử và sự tàn phá của thiên nhiên, đặc biệt là sau trận lũ lịch sử năm 1986, ngôi chùa cổ Linh Quang đã bị sập đổ hoàn toàn. Hiện nay, dấu tích của Chùa Linh Quang vẫn còn lại phần nền móng của hậu cung cùng một số chân cột bằng đá, một số mảnh vỡ của bia công đức. Những năm gần đây, nhân dân địa phương dã cho dựng tạm trên nền móng cũ của hậu cung một Am nhỏ, xây bằng gạch, lợp bằng proximăng để làm nơi thờ tự.

Tảng đá chân cột Chùa Linh Quang cổ và những hoa văn trang trí

         Đền Phia Mi: Theo sách “Đại Nam nhất thống chí” thì ngôi đền này cũng được xây dựng theo sắc chỉ của vua Lê Thái Tổ, di tích còn có tên gọi khác là “Đền Ba Mi”, nằm dưới chân núi Phia Mi (núi Gấu) thuộc xã Cẩm Sơn, huyện Thất Khê (nay là xã Hùng Sơn, huyện Tràng Định). Trước đây đền được xây dựng bằng gạch và gỗ để thờ Sơn Thần (Thần Núi), về sau phối thờ thêm một vị quan thời Lê.

          Truyền rằng, vị quan nhà Lê đó đi đánh nhà Mạc ở Cao Bằng về, khi qua đây đã dừng chân nghỉ trọ ở trạm khách Cẩm Sơn, không may bị ốm nặng và mất ở đó. Quân dân châu Thất Tuyền (Thất Khê) và nhân dân tổng Cẩm Sơn đã làm ma chay và đưa vị quan đó lên an táng trên núi Phia Mi, sau đó đưa bài vị vào thờ cúng chung với Sơn Thần ở Đền Phia Mi… Theo truyền thuyết thì Đền rất linh thiêng; trước đây trước cửa đền có bia “hạ mã”, ai đi qua đó cũng phải xuống ngựa, bỏ mũ lễ bái rồi mới dám đi qua. Đền cũng được nhân dân ba tổng Bằng Quân, Cẩm Sơn và Kim Phái cùng thờ phụng. Trải qua những thăng trầm của lịch sử và sự tàn phá của thiên nhiên, ngôi đền cổ cũng đã bị sập đổ hoàn toàn. Sau này, nhân dân địa phương đã cho xây dựng một một ngôi nhà cấp 4, tường gạch, mái lợp proximăng để thờ cúng thần linh.

          Lễ hội Chùa Linh Quang và Đền Phia Mi: Trải qua quá trình thời gian và lịch sử, lễ hội Chùa Linh Quang và Đền Phia Mi vẫn luôn được nhân dân các dân tộc xã Hùng Sơn, huyện Tràng Định duy trì tổ chức vào ngày 12 tháng tư âm lịch hàng năm.

          Truyền rằng, trước đây cứ mỗi dịp mở hội, nhân dân địa phương lại cùng nhau đóng góp lễ vật để làm lễ tế Thần. Lễ vật là một con trâu và các sản vật đặc trưng của địa phương. Trâu sẽ được giết mổ và làm lễ tế Thần tại đền Phia Mi trước, sau đó các lễ vật trên tiếp tục được chuyển sang dâng cúng tại chùa Linh Quang… rồi dân làng mới tưng bừng mở hội cùng các trò chơi trò diễn dân gian truyền thống đặc sắc. Sau này, nghi thức mổ trâu tế Thần không còn được duy trì nữa; tuy nhiên, các lễ vật và nghi thức dâng cúng khác vẫn được nhân dân địa phương lưu truyền cho đến ngày nay.

          Phần lễ: Từ sáng sớm ngày diễn ra lễ hội, đại diện các gia đình trong thôn Nà Chùa và nhân dân các thôn lân cận mang các sản vật đặc trưng của địa phương: Xôi gà, thóc théc, khẩu lsi, hoa quả, bánh trái, rượu, trà… đến Đền Phia Mi làm lễ tế Thần. Chủ tế là người thay mặt cho dân làng thực hiện nghi lễ dâng trà, rượu và xin phép thần linh để làng được mở hội… Sau nửa tuần hương, các lễ vật trên tiếp tục được các gia đình chuyển đến cúng tại am Nà Chùa (am được xây dựng trên khu nền đất cũ của Chùa Linh Quang) thắp hương lễ bái Thần, Phật.

Các mâm lễ vật của các thôn bản dâng cúng thần linh

          Thầy mo và năm già làng (người có uy tín trong xã Hùng Sơn) trong trang phục áo the, khăn xếp cùng làm lễ bái thần linh và lần lượt đọc tên các lễ vật của các thôn dâng cúng cho thần linh. Sau đó, các thầy lần lượt dâng lễ: Trà, tửu lên ban thờ trong Am. Sau dâng ba tuần trà, thầy mo tiến hành cầu khấn (cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, làng bản yên vui, nhà nhà hạnh phúc…). Sau ba tuần rượu, có một già làng quỳ xuống đọc sớ tế… sau đó cả năm già làng cùng đi đến thắp hương tại các mâm sản vật của các thôn bản dâng cúng thần linh. Sau phần dâng lễ, đoàn sư tử của xã vào múa chào mừng khai mạc lễ hội. Sau màn đánh trống khai hội, Ban tổ chức lễ hội tiến hành chấm thi các mâm lễ và tổ chức trao giải thưởng cho thôn nào có mâm lễ đẹp nhất.

           Phần hội: Cũng như bao lễ hội khác diễn ra trên địa bàn huyện Tràng Định, Lễ hội Chùa Linh Quang và Đền Phia My có nhiều trò chơi dân gian, trò chơi truyền thống được thể hiện trong ngày Lễ hội.

Nhân dân huyện Tràng Định và du khách thập phương tham dự lễ hội

          - Trò Kéo co: Các thôn cử người tham gia và đăng ký danh sách thi kéo co. Ban tổ chức sắp xếp các đội thi theo thứ tự của kết quả bốc thăm: Mỗi lần 2 đội, mỗi bên có số lượng người đều nhau. Chia đôi sân kéo co được đánh dấu bằng vạch kẻ ngang, ở điểm giữa của dây kéo cũng được đánh dấu bằng một dây lụa đỏ làm mốc, được đặt tương xứng với vị trí mốc đánh dấu trên mặt đất. Khi hiệu lệnh vang lên, hai đội sẽ nắm vào một sợi dây thừng, các thành viên của mỗi đội chơi nắm chặt hai tay vào dây, đội nào kéo điểm đánh dấu sang phía mình là đội đó thắng cuộc. Mỗi cuộc thi đấu gồm 3 hiệp, đội nào thắng liên tiếp 2 hiệp thì đội đó giành phần thắng, không cần thi đấu hiệp thứ 3. Mỗi hiệp thường không kéo dài quá 2 phút, nên đòi hỏi các thành viên của các đội chơi phải rất nỗ lực.

          - Hát lượn: Được các đôi trai gái người Tày thể hiện, với sự ứng đối thông minh, tài tình của mình thông qua những câu hát đối ví von, so sánh đầy ẩn ý…

          Ngoài ra, trong lễ hội còn có nhiều trò chơi truyền thống khác: Đẩy gậy, thi nhảy bao, chơi cờ tướng, trò gieo lộc… và các làn điệu then, sli du dương, tình tứ xuyên suốt diễn trình lễ hội.

          Lễ hội Chùa Linh Quang diễn ra hàng năm đã thực sự để lại ấn tượng sâu sắc cho đông đảo nhân dân trong khu vực và du khách thập phương khi đến thắp hương cầu tài, cầu lộc và dự hội, đã góp phần tích cực vào công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc./.

Bản đồ hành chính

THỐNG KÊ LƯỢT TRUY CẬP

    Tổng lượt truy cập: 3,165,541

    IP của bạn: 54.167.250.64

    Thời gian: 2017-10-21 09:30:21

    Chi tiết:

      Hôm nay:

      Tuần này:

      Tháng này:

      Năm nay: